Washington ve Tahran yönetimlerinin, Pakistan’ın ara buluculuğunda yürüttüğü diplomatik temaslarda önemli bir eşiğe gelindiği iddia edildi. ABD basınından Axios'un hükümet yetkililerine dayandırdığı habere göre, taraflar karşılıklı rıza doğrultusunda süresi uzatılabilecek 60 günlük bir mutabakat zaptı imzalamaya oldukça yakın.
Gelişmelere ilişkin açıklama yapan ABD Başkanı Donald Trump, İran ile "büyük oranda" bir uzlaşı sağlandığını doğrulayarak, son detaylar üzerinde çalışıldığını ve yakın zamanda resmi duyurunun yapılacağını belirtti. Anlaşmanın temel eksenini ise Trump'ın "performans karşılığında rahatlama" stratejisi oluşturuyor.
Hürmüz Boğazı Gemilere Açılıyor, Abluka Kalkıyor
Taslak metinde yer alan maddelere göre, 60 günlük süreç boyunca küresel ticaret için kritik öneme sahip olan Hürmüz Boğazı güvenli geçişlere açılacak. Bu kapsamda İran:
Boğaza yerleştirdiği deniz mayınlarını temizlemeyi,
Ticari gemilerin bölgeden serbestçe ve güvenli bir şekilde geçişine izin vermeyi taahhüt ediyor.
Buna karşılık ABD yönetimi, İran limanları üzerindeki mevcut ablukayı sonlandıracak. Ayrıca Tahran'ın uluslararası pazara yeniden petrol satabilmesi amacıyla bazı yaptırımlardan muaf tutulması planlanıyor.
Nükleer Faaliyetlerin Durdurulması ve Karşılıklı Taahhütler
Müzakerelerin en hassas noktalarından birini Tahran'ın nükleer programı oluşturuyor. Taslak mutabakatta İran’ın nükleer silah geliştirmeyeceğine dair kesin taahhüdünün yanı sıra şu maddeler yer alıyor:
Uranyum zenginleştirme çalışmalarının askıya alınması,
Yüksek düzeyde zenginleştirilmiş mevcut uranyum stoklarının tasfiye edilmesine yönelik müzakerelerin başlatılması.
Yetkililer, İran'ın ara bulucu aktörler vasıtasıyla zenginleştirme faaliyetlerini durduracağı ve nükleer materyallerden vazgeçeceği yönünde Washington'a sözlü güvence verdiğini aktarıyor. Bu adımın atılması halinde ABD, 60 günlük zaman diliminde ekonomik yaptırımların tamamen kaldırılmasını ve İran'ın uluslararası hesaplarda dondurulmuş fonlarının serbest bırakılmasını masaya getirmeyi kabul edecek.
Bölgesel Çatışmalara Etkisi: İsrail ve Hizbullah Maddesi
Görüşülen uzlaşı metninin sadece iki ülke arasındaki ekonomik ve askeri ilişkilerle sınırlı kalmadığı, Orta Doğu'daki bölgesel istikrara da doğrudan etki edeceği belirtiliyor. Edinilen bilgilere göre taslak anlaşma, İsrail ile Hizbullah arasındaki askeri çatışmaların ve karşılıklı saldırıların tamamen sonlandırılmasına yönelik stratejik bir maddeyi de bünyesinde barındırıyor.
YORUMLAR